Biološka ispravnost finalnog proizvoda

Samo je jedan pravi put malinara ka uspehu na tržištu

Pored mnogobrojnih izazova sa kojim se susreću malinari regije posebno se moraju izdvojiti dva, a to su širenje patogena putem sadnog materijala i zdravstvena bezbednost plodova. Praktično, ovo su izazovi na koje proizvođači mogu adekvatno odgovoriti, odnosno za iste postoje rešenja. Sleđenje uobičajene tehnologije uzgoja, odnosno dominantno oslanjanje na tradiciju u kombinaciji sa klimatskim promenama i praksama da se radi šta hoće u pogledu primene sredstava za zaštitu dodatno pogoršava situaciju, i direktno dovodi do smanjenja prinosa.

Velika pretnja daljem opstanku i razvoju malinarstva u regiji jeste širenje prouzrokovača bolesti sadnim materijalom koji je poreklom iz proizvodnih zasada, i zdravstvena bezbednost plodova (pre svega prisustvo norovirusa). Masovna pojava zaraze velikog broja planataža maline virusom maljavosti lista govori da je stanje alarmantno. Pored navedenog virusa, prouzrokovači truleži korena maline, raka korena ¨potpomognuti¨ neadekvatnom agrotehnikom, i pogrešnim odabirom lokacije u kombinaciji sa klimatskim promenama i nekvalitetnim sadnim materijalom, drastično umanjuju prinose maline, te skraćuju period eksploatacije plantaže. Pored prouzrokovača bolesti podizanjem novih plantaža maline sadnicama iz proizvodnih zasada često se prenose i grinje, pre svega eriofidna grinja, koja pored direktnih šteta predstavlja važnog prenosioca virusa. Malinari na sve navedeno reaguju primenom preparata za zaštitu biljaka, često na nekontrolisan način, i dovode u pitanje zdravstvenu bezbednost proizvedenih plodova.

Pored virusa koji izazivaju bolesti biljaka maline, postoje i virusi koji uzrokuju opasna obolenja čoveka, a plodovi maline mogu biti izvor zaraze. Norovirusi su značajni prouzrokovači gastroenteritisa, što je posebno izraženo kod ljudi severne Evrope. Sveži proizvodi, a naročito jagodasto voće (malina, jagoda) su namirnice visokog rizika koje su podložne kontaminaciji ovim virusima. Simptomi obolenja su: povraćanje, bolovi u trbuhu i proliv, slabost i bol u mišićima, te povišena telesna temperatura. Virus se prenosi zaraženom hranom (plodovi maline) i vodom, rukama obolelog u kontaktu, ili preko korišćenog posuđa. Za efikasnu kontrolu, pranje ruku i posuđa nije dovoljna mera, već se mora raditi i odgovarajuća dezinfekcija.

Takođe, jedna od uobičajenih situacija prilikom otkupa plodova maline namenjenih za duboko zamrzavanje jesu prljave holandeze u koje se oni beru, što je apsolutno nedopustivo. U budućnosti ovo može predstavljati veliki problem, jer je higijena jedan od ključnih faktora za plasman na tržište, ne samo svežih, već i zamrznutih plodova maline. Neadekvatna higijena dovodi do širenja različitih bolesti prilikom postupanja sa plodovima maline, a a najčešća je ona koju nazivaju bolest prljavih ruku (uzrokovana norovirusom), za koju se glavnim uzročnikom smatra loša higijena berača, a plodove mogu zaraziti i divlje životinje tokom neadekvatnog lagerovanja i manipulacije sa gajbicama.

Za postizanje biološke ispravnosti finalnog proizvoda od posebnog značaja je utvrditi potencijalne izvore zagađenja plodova maline poput kontaminirane vode za navodnjavanje i tretiranje, ljudi prenosioci virusa, stajnjaka pomešanog sa fekalijama čoveka i slično. Sistem prevencije pojave zaraze na malini počinje opštim pravilima higijene berbe, i u vezi sa tim definisane su mere dezinfekcije: praćenje zdravstvenog stanja berača, higijena i dezinfekcija ruku, higijena i dezinfekcija gajbica, dezinfekcija vode za tretiranje maline i zalivanje, posebno ukoliko se vrši orošavanje.